مدیریت خویشتن

تصویر_شاخص_نوشتار_ها

بسم الله الرحمن الرحیم
مدیریت خویشتن
نویسنده : عمادطیبی

خیلی از خود سوال می پرسیم که چگونه برای خود برنامه ریزی کنم تا به کارهای بیشتری برسم یا موفق تر باشم.

یا اینکه چگونه باید اینهمه کار را سازماندهی کنم. کی به تفریح خودم برسم ، کی با خانواده باشم ، چقدر درس بخوانم و….

اینگونه سوالات تحت مقوله ی مدیریت خویشتن یا برنامه ریزی شخصی مطرح می شوند.

ابتدا واژه ی مدیریت خویشتن را بررسی می کنیم.

مدیریت:

مدیریت یعنی سازماندهی نیروها و منابع جهت رسیدن به هدف

ما از نظری میتوانیم ۴نوع مدیریت در جامعه داشته باشیم.

۱- مدیریت کلان اجتماعی یا سیاست

۲- مدیریت خرد اجتماعی

۳- مدیریت خانواده یا تدبیر منزل

۴- مدیریت خویشتن

چگونه کسی که خودش را نمی تواند مدیریت کند بتواند خانواده ، یک مجموعه ی خرد اجتماعی و یا مجموعه ی کلان اجتماعی را مدیریت کند؟!!

اما کلمه ی خویشتن:

خویشتن ما یعنی خود ما ابعاد مختلفی در زندگی دارد که باید برای آنها برنامه ریزی کنیم و تمامی آنها را متناسب و متعادل مدیریت کنیم.

ابعاد همچون : معرفتی ، اخلاقی ، علمی ، مالی و اقتصادی ، خانوادگی ، جایگاه اجتماعی و…

تعیین هدف:

همانطور که گفته شد مدیریت یعنی سازماندهی منابع و نیروها جهت رسیدن به هدف .

باید بنشینیم و با خود بیاندیشیم هدف ما از زندگی چیست؟ به کجا می خواهیم برسیم؟ چه باید بکنیم؟

اگر وجود و خویشتن خود را بررسی کنیم ، خود را سرشار از استعدادها و توانایی های خدادای می بینیم که در واقع کم و کاستی ندارند و بیشتر ما هستیم که از آنها استفاده نمی کنیم.

اما در بعضی جهات مثلا ابعاد ورزشی ، ساختار بدنی ما مهم است .

فرضا ما نمی توانیم وزنه بردار جهانی شویم اما لاغر اندام و دارای بنیه ی ضعیف باشیم.

این هدف هرچند با توجه به ساختار بدنی ما دست نیافتنی نیست اما نزدیک به محال و استثناء است.

ما اهداف خود را باید متناسب زمان در نظر بگیریم و هدف خود را در طولانی مدت ، میان مدت و کوتاه مدت مشخص کنیم.

مثلا هدف طولانی مدت ما استادی ریاضیات یک دانشگاه خوب است. ( چند ده ساله )

هدف میان مدت ما معدل بالا و مطالعه ی کتب ریاضیات است. (سالانه )

هدف کوتاه مدت ما خواندن ۱۰۰صفحه از فلان کتاب در این هفته است (هفتگی )

اهداف طولانی مدت ، میان مدت و کوتاه مدت باید در یک راستا و متناسب باشند مثلا شما نمی توانید هدف طولانی مدت تان استادی ریاضیات باشد اما کوتاه مدت تان معدل۱۵ !!

برای خود چشم انداز طراحی کنید یعنی برای رسیدن به هدف تان چه مراحلی را باید طی کنید و اتفاقات احتمالی را هم پیش بینی کنید و برای آنها راه حل در نظر داشته باشید.

مثلا چشم انداز شما برای قبولی در یک دانشگاه عالی این است که فلان کتابها را کی و به چه صورتی بخوانم و در آزمون ورودی شرکت کنم.

اتفاق احتمالی این است که شما برای آزمون ورودی مریض شوید یا عزیزی از دست دهید و … و نتوانید در آزمون شرکت کنید. باید از قبل فکر کرده باشید که در آن حالت باید چه کنید و یکدفعه جا نخورید.

همانطور که خویشتن ما ابعاد مختلفی دارد ، ما باید برای هر یک از ابعاد وجودی خود هدف مشخص کنیم ولی نباید فراموش کرد که اهداف ابعاد مختلف با هم در تضاد نباشند و آنها را به با هم ببینیم.

مثلا شما هدف بعد ورزشی خود را قهرمانی تکواندو کشور تعیین کرده اید و هدف آموزشی خود را استادی فلسفه .

باید به دقت بسنجید آیا چنین چیزی ممکن است ، آیا شما می توانید هر دو کار را پیش ببرید.

اگر بخواهید تکواندوکار حرفه ای شوید به درس فسلفه نمی رسید.

ضمن اینکه اساسا انسان نباید دو هدف موازی داشته باشد. اهداف باید در یک راستا باشند.

مثلا شما هدف ورزشی را تکواندو قرار داده اید و هدف آموزشی را کارشناسی ارشد تربیت بدنی.

اینها با هم توافق دارد.

برنامه ریزی :

حال که هدف خود را مشخص کردیم باید برای رسیدن به هدف برنامه ریزی کنیم.

مهمترین نکته این است که برنامه ریزی اساس موفقیت است.

اگر برنامه ریزی می کنیم و به هدف نمی رسیم یا هدف دور از دسترس است یا برنامه ریزی اشتباه است.

اگر برنامه ریزی می کنیم و بدان عمل نمی کنیم در درجه ی اول برنامه ریزی مشکل دارد و در درجه بعدی همت و اراده ی ما .

حال می خواهیم برنامه ی هفتگی خود را بچینیم.

مطمئنا برنامه ی هر فرد با فرد دیگر متفاوت است و هرکس خودش باید برنامه ریزی کند.

این روش برنامه ریزی که در این قسمت تبیین می کنیم ، برای یک دانش آموز دبیرستانی است.

فعالیت های شبانه روز ما به قسمت های مختلفی تقسیم می شوند.

۱- خواب و استراحت

که بین۶تا۸ساعت حالت عادی است ، هرچه بتوانیم خواب خود را به حداقل برسانیم به کارهای دیگر بهتر می رسیم ولی فراموش نکنیم خواب کافی برای سلامت نیاز است.

۲- کارهای شخصی

مثل غذاخوردن ، حمام و دستشویی ، اصلاح موی سر و ریش ، منظم کردن وسایل مان ، مهمانی رفتن ، کارهای اداری و…

۳- ورزش

در حالت عادی ورزش صبحگاهی ، امکان دارد فردی اصلا ورزش نکند و این نشان از بی برنامگی است پس حتما باید حداقل۲۰دقیقه  ورزش روزانه داشته باشیم حالا چه به صورت نرمش صبحگاهی یا پیاده روی یا ورزش حرفه ای و هدفمند

۴-کارهای علمی

این فعالیت که اساس بحث ماست برای قشر دانش آموز به سه دسته ی اساسی تقسیم می شود

۱- دروس رسمی مدرسه

۲- کلاس های فوق برنامه مثل کامپیوتر ، زبان ، قرآن ، جلسات مذهبی

۳- مطالعات شخصی

شاید فعالیت های روزانه ی ما قسمت های دیگری هم داشته باشد که هرکس باید خودش یادداشت کند و برای آن برنامه ریزی نماید.

از جهت دیگر فعالیت های ما دو قسمت می شود.

۱- فعالیت های ثابت  2- فعالیت های متغیر

فعالیت های ثابت یعنی برنامه هایی که ما به آسانی قادر به تغییر آنها نیستیم مثل مدرسه یا کار که باید ساعت مشخصی در مدرسه حضور پیدا کنیم یا جلسات و کلاسهایی که باید در ساعت مشخصی حضور داشته باشیم.

اما فعالیت های متغیر برنامه هایی هستند که قابل تغییرند مثل ساعات مطالعه ، کارهای شخصی و…

با توجه به این پیش زمینه حالا میخواهیم برنامه ی هفتگی خود را بنویسیم.

ابتدا در جدول مناسب و بزرگی روزهای هفته را در ستون عمودی و ۲۴ساعت روزانه رو در ستون افقی می نویسیم.

فعالیت های ثابت خود مثل دروس مدرسه یا جلسات ثابت و… را می نویسیم.

بهتر است هر قسم کار را با رنگ متفاوتی مشخص کنید.

زمان خواب خود را مشخص کنید مثلا ۱۱شب تا ۵ صبح.

خب تا اینجا که کار همیشگی مان بوده مهم برنامه ریزی برای ساعات باقی مانده است.

در اینجا ما یک برنامه ریزی پیشنهادی برای قشر دانش آموز ارائه می کنیم.

اولین نکته این است که غیر از فعالیت های ثابت که باید در ساعات کاملا مشخص و دقیق انجام شوند.

در عمل ثابت شده برنامه ریزی دقیق ساعت به ساعت هرگز عملی نمی شود.

مثلا تعیین نکنید فلان ۴:۲۰ تا ۴:۵۰ مطالعه ی فلان کتاب ، ۴:۵۰ تا۵ استراحت و…

بلکه به نظر بنده حدود مشخص کنید.

مثلا ۵تا۶:۳۰ صبح : نماز ، قرآن ، ورزش صبحگاهی و صبحانه .

حالا امکان دارد بجای۱۵ دقیقه قرآن ، ۵دقیقه بخوانید یا بجای ۲۰دقیقه ورزش ، ۳۰ دقیقه ورزش کنید.

برای مطالعه ی دروس مدرسه در منزل ما پیشنهاد میکنیم مطالعه را ۳ قسم کنید.

۱- پیش خوانی دروس تدریس نشده  2- پس خوانی یعنی مطالعه ی بعد از تدریس   3- مطالعه ی جهت آمادگی ارائه ی درس یا امتحان

به نظر بنده بهترین زمان برای پیش خوانی برای آنها که صبح زود از خواب بیدار می شوند بعد از نماز، ورزش و صبحانه و قبل از رفتن به مدرسه است.

مثلا ساعت۶:۳۰الی ۷:۱۵ دروسی را که قرار است معلم درس دهد زودتر مطالعه کنید تا آمادگی ذهنی برای مطلب داشته باشید.

فرض می کنیم مدرسه ی شما تا ساعت۲:۳۰ به طول بیانجامد.

از نظر بنده حدود۲ساعت بعد از خوردن زنگ تعطیل مدرسه ، نیاز به استراحت و انجام کارهای شخصی است.

فرض می کنیم ساعت۳ منزل باشید ، مدتی به مرتب کردن وسایل و میل عذا می گذرد.

ما ۱ساعت خواب بعد از ظهر را حتما پیشنهاد می کنیم.

بعد از بیدار شدن از خواب متناسب حجم و سختی دروس آن روز تان مطالعه نمائید مثلا ۲ساعت از ۴:۳۰ الی ۶:۳۰ را به مطالعه ی دروسی که آن روز تدریس شده است اختصاص دهید.

قطعا بین ۲ساعت مطالعه تان استراحت می کنید ولی یادتان باشد این ۲ساعت را به مطالعه اختصاص داده اید و نباید به کار دیگری بپردازید.

بعد از این مطالعه حدود ۲ساعت تفریح و انجام کارهای شخصی برای افراد وجود دارد و حدود۱تا۲ساعت دیگر هم مطالعه ی برای امتحان و یا دروسی که باید آمادگی داشته باشید نیاز است.

می توانید مطالعات شخصی تان هم در این ساعات قرار دهید.

منتها این اصل فراموش نشود در حالت عادی ابتدا مطالعه ی دروس همان روز ، سپس مطالعه ی آمادگی  دروس فردا .

هر چقدر هنر داشته باشید و توانایی تان بیشتر باشد زمان و کیفیت مطالعه ی خود را بالا ببرید و یا به مطالعات شخصی بیشتری برسید ، این دیگر بستگی به همت و اراده ی شما دارد.

باز تاکیید می کنم برنامه ریزی هرکس با دیگری تفاوت دارد ، نمی شود از برنامه ریزی که فقط ۲ ساعت مطالعه ی در روز در آن است انتظار معدل۲۰ داشت جز اینکه فرد تمرکز و کیفیت مطالعه ی بالایی داشته باشد.

اینجاست که مشخص می شود هدف بلند مدت و میان مدت ما چقدر با هدف و برنامه ی کوتاه مدت ما تطابق دارد ، نباید کسی که هیچ زمانی را برای مطالعه ی ریاضی شخصی نمی گذارد انتظار ریاضیدان شدن داشت ، اگر چنین باشد اینها فقط تخیلات و آرزوهای دور و دراز ماست. آنکه طاووس خواهد جور هندوستان کشد!

در پایان نکات مهم و اساسی را ذکر می کنیم که پیشنهاد می شود در برنامه ی خود بگنجید.

۱- جمعه ها را برای جبران عقب ماندگی ها و یا جلو افتادن از برنامه ها بگذارید.

۲- به جمیع ابعاد وجودی خود نگاه کنید حتما یک تفریح منظم و سالم در برنامه تان پیش بینی کنید.

و حتما جلسات معنوی و مذهبی را فراموش نکنید.

۳- آخر هر هفته شیوه ی عمل به برنامه تان را چک کنید ، اگر اصلا طبق برنامه عمل نکرده اید قطعا برنامه ریزی تان اشتباه بوده است یا خیلی ایده آل بوده مثلا زمان مطالعه را زیاد قرار داده اید.

اگر واقعا طبق برنامه عمل کرده اید و باز اهداف عالی تر دارید می توانید برنامه تان را فشرده تر و بهتر برنامه ریزی کنید.

۴- از مشاور و انسانهای موفق و باتجربه حتما استفاده کنید. شاید راهی که شما انتخاب کرده اید آنها رفته باشند و این راه و هدف غلط باشد.

می توانید از روشهایی که انسانهای موفق در برنامه ریزی شان داشته اند استفاده کنید.

۵-سعی کنید پایبندی به برنامه ریزی خود را بالا ببرید ، اگر واقعا برنامه تان درست ، واقعی و غیرایده آل است و شما کم همتی می کنید بد نیست یک مجازات یا بازخواست از خود داشته باشید.

۶- برنامه ریزی شما بیاد منعطف و قابل تغییر یا قابل جبران باشد.

۷- خانواده را در برنامه ریزی خود فراموش نکنید ، حتما زمانی را در روز کنار خانواده بگذرانید.

۸- تا جای ممکن کارهای غیرضروری و یا بیهوده را از برنامه ی خود حذف کنید.

۹- اهم و مهم کنید ، شاید دو کار هر دو مهم باشند اما یکی مهم تر پس به آن توجه کنید.

۱۰ – هر کاری زمانی دارد ، شما در برخی مقاطع زندگی به مسائل بیشتری باید توجه کنید مثلا فردی که کنکور دارد باید تمرکز فعالیت خود را روی مطالعه ی دروس کنکور بگذارد و مطالعات شخصی ، کلاسهای فوق برنامه و … را حذف کند.

۱۱- یکی از روشهای بهبود برنامه انجام کارهای شخصی به صورت همزمان است. مثال مشهورش در مورد امام خمینی است که نوه شان را روی پایشان نشانده بودند ، هم با او بازی می کردند هم پاهایشان را ورزش میدادند و هم اخبار رادیو را گوش می کردند.

بسیاری از کارهای شخصی را می شود همزمان انجام داد ولی با توجه به این نکته که کیفیت انها پایین نیاید مثلا اصلا نباید هنگام مطالعه چیزی خورد.

۱۲- همیشه حوادثی رخ خواهند داد که به ظاهر برنامه ریزی ما را خراب می کنند ، مثلا مریز می شویم ، مهمانی پیش میاید ، با دوستی بیرون میرویم و… باید برای این حوادث هم برنامه ریزی کنیم.

قطعا هفتگی از این حوادث وجود دارد پس زمان جبران پیش بینی کنیم.

۱۳- دعا برای نویسنده این سطور فراموش نشود!!

الحمدالله رب العالمین

عمادطیبی

آبان ۹۱

Share:

ارسال یک در تیکت پاسخ جدید آمد

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دسته بندی ها