عوامل تربیتی موثر در دنیای امروز

تصویر_شاخص_نوشتار_ها

بسم الله الرحمن الرحیم

عوامل تربیتی موثر در دنیای امروز

فرآیند تربیت یک امر دو طرفه است ، در یک طرف متربی قرار دارد و در طرف دیگر مربی یا عوامل تربیتی.

برای فهم تربیت باید سه مطلب را خوب شناخت. ۱- تربیت ۲- متربی ۳- مربی یا عوامل تربیتی

واژه ی تربیت در اینجا منظور تربیت عام است چه تربیت مثبت چه تربیت منفی ، چه شکوفایی استعدادها ، چه سرکوب کردن آنها. تربیت به معنای تغییر دیدگاه ها و رفتارها.

اگر یک نوجوان امروزی را متربی در نظر بگیریم برای اینکه بتوانیم فرآیند تربیت بر او را مدیریت کنیم جدا از شناخت انسان و جدا از شناخت نوجوان باید عوامل تربیتی متعددی که بر او اثر می گذارد را بررسی نماییم.

در یک تقسیم بندی استقرایی می توان عوامل زیر را موثرترین عوامل تربیتی نوجوان امروز دانست.

۱- والدین و خویشاوندان

۲- مدرسه

۳- رسانه

۴- محیط اجتماعی

به بررسی نقش و آفات تک تک این عوامل در دنیای امروز می پردازیم تا به دید صحیحی به نقش خودمان در تربیت نوجوان امروزی برسیم.

والدین

از منظر دینی همانطور که مدیریت کلی خانواده با پدر و مدیریت داخلی با مادر است ، مدیریت تربیت فرزند بر عهده ی پدر یعنی ولی قهری فرزند می باشد.

بنابراین مادر تحت مدیریت پدر بخشی از تربیت فرزند را عهده دار است نه تمام آن را. موردی که در دنیای امروز مشاهده نمی گردد و نقش پدر در تربیت بسیار کم رنگ و ناچیز شده است.

پس ما باید نقش پدر را پر رنگ تر کرده و ارتباط پدر و فرزند را تقویت کنیم.

امروزه کسی نقش مادر را کتمان نمی کند ، فردی که بیشترین زمان را در تربیت فرزند صرف می کند. وابستگی فرزند به مادر به ویژه در قبل از بلوغ کاملا آشکار است و دغدعه مندی مادران هم غیرقابل انکار است. اما چرا مادران در دنیای امروز نمی توانند تاثیر عمیقی در دیدگاه و رفتار فرزند خود بگذارند. آیا احتمالا کمبود علم تربیتی و عدم آشنایی با روشهای تربیتی صحیح و یا متناسب روز یکی از عوامل اساسی نیست.

پس باید سطح اطلاعات و آشنایی مادران نسبت به مسائل تربیتی بالا برد.

خانواده ی هسته ای تعریفی است که غرب به ما ارائه کرده و تنها شامل پدر و مادر و فرزندان می شود.

در صورتی که در تعاریف اسلامی خانواده جمع کثیری از پدربزرگ و مادربزرگ ها و عمو و عمه ، دایی و خاله ها را شامل می شود. اینکه چرا امروزه نوجوان ، هویت خانوادگی خویش را فراموش می کند و از ارزش های خانوادگی خود دور گشته و اغلب به دام هویت های غربی می افتد ، شاید یکی از عوامل اصلی آن از بین رفتن ارتباط خویشاوندی در دنیای ماشینی و پر از روزمرگی امروز باشد.

پس ما باید سعی کنیم صله رحم و ارتباط با خویشاوندان را تقویت کنیم.

مدرسه

مدرسه در دنیای امروز بیشترین وقت را از نوجوان می گیرد. چه ساعاتی که در مدرسه سپری می کند و چه ساعتی را که به انجام تکالیف یا مطالعه ی دروس مدرسه اختصاص می دهد.

هدف بسیاری از خانواده ها و نوجوانان کسب نمرات عالی یا رتبه های برتر در مقاطع اموزشی گشته است. ترسیم ما از یک نوجوان موفق ، نوجوانی با کارنامه ای با نمرات عالی گشته است و کمتر فرصت کرده ایم این عامل اساسی و مهم در زندگی خود را بررسی و نقد نمائیم.

در ذیل تنها نقدهایی تیتروار و نسبتا تند به نظام آموزشی کنونی مطرح می کنیم.

۱- چه ساختار و یا چه فردی در مدرسه که ادعای تعلیم و تربیت مردم را دارد ، برای امر تربیت در نظر گرفته شده است ، چه کسی در مدرسه مسائل تربیتی نوجوان را بررسی می کند ، چه کسی پای دردودل ها و مشکلات نوجوان می نشیند ، ما چه ساختاری تعریف کرده ایم که تربیت نوجوان در همه ی ابعاد بررسی شود و برای آن برنامه ریزی گردد. آیا مدرسه فقط یک محیط آموزشی صرف نیست. آیا مسائل تربیتی فی مابین دانش آموزان بررسی می شود.

۲- ارتباط بین والدین به عنوان متولی اصلی تربیت فرزند با مدرسه چقدر است. والدین در سال چندبار به مدرسه فرزند خود سر می زنند ، آیا مدرسه برای والدین هم برنامه ی تربیتی دارد؟ آیا والدین از آنچه در مدرسه برای فرزندشان اتفاق می افتد خبر دارند؟ آیا مدرسه و معلمین از آنچه در منزل فرزند اتفاق می افتد خبر دارند؟

۳- تربیت و تعلیم امری است همراه با انتخاب ، آیا پرورش گل بدون فراهم کردن شرایط با اجبار و اکراه ممکن است.پس نقش انتخاب و اختیار در نظام آموزشی ما کجاست؟ چرا در ساختار آموزشی ما انتخاب کتاب ، انتخاب قالب تدریس ، انتخاب معلم ، همشاگردی و حتی خود مدرسه ممنوع است. چرا نباید دانش آموز بین کتبی که با روش های مختلف تدوین شده است انتخاب داشته باشد و ما فقط یک کتاب را به او اجبار کنیم.

۴- تنها کشوری هستیم که کلاس ۹۰ دقیقه ای داریم. چرا به مدیران اجازه داده نمی شود، زمانبندی های متفاوتی را اجرا کنند. مثلا زمان بندی نزولی که در روسیه اجرا می شود.

۵- ساختار ارزشیابی: اگر دانش آموزی تسلط کامل به زبان انگلیسی دارد ، برای چه باید سر کلاس انگلیسی بنشیند. چرا ارزشیابی فقط محدود به یک روش نمره ای آن هم از ۲۰ است.چرا ارزشیابی توصیفی و توصیه ای حداقل داوطلبانه استفاده نمی شود.

۶- چه نظارتی بر آسیب های اجتماعی مدرسه صورت می گیرد. چرا بیشتر بدآموزی ها در بستر مدرسه انجام می شود.

و …

به طور کلی نظام آموزشی ما یک ساختار تربیتی نیست و به عقیده ی بنده نه تنها برای تربیت نوجوان نمی توان روی آن حساب باز کرد بلکه باید نوجوان را از آسیب های آن حفظ کرد.

پس ما باید بستری جدا از مدرسه برای مدیریت تربیتی ایجاد کنیم که امروز از آن تحت عنوان مراکز تربیتی یا مراکز فرهنگی یاد می شود.

رسانه

رسانه که امروز شامل تلویزیون ، ماهواره ، اینترنت ، بازی های رایانه ای ، فیلم ها و … می شود عمدتا در دست سازمان های صهیونیستی است و چون ما تولیدات جذاب و قابل توجهی در این زمینه نداریم. نوجوانان ما هم از تولیدات غربی استفاده می کنند. غرب هم برای تفریح ملل دیگر تولید رسانه ای نمی کند بلکه هدف ارائه و تلقین اندیشه و نظریات خویشتن است.

الگوپردازی هایی که در شخصیت های سینمایی و کارتونی برای نوجوانان امروز می شود. منجی سازی و تحریف منجی که در فیلم ها صورت می گیرد. بازی های اتلاف وقت و تقویت غضب و خشن بودن بازی ها ، روحیه ی مدگرایی و مدل های پوشش و آرایش ، تقلید محض و رفتار منفعلانه در مقابل رسانه ، گرفتن تفکر ، توهم زایی و دروغ پردازی و … همه نمودهایی از تاثیرات منفی رسانه ای است.

بسیاری از رفتارهای زننده و نابه هنجاری که از نوجوانان می بینیم آیا غیر از تاثیرات رسانه ای است.

پس باید در عرصه رسانه تولیدات جذاب و با مبانی صحیحی داشته باشیم تا جایگزین محتواهای غربی گردد.

محیط اجتماعی

نوجوان امروزی غیر از خانه و مدرسه وقتی در محیط اجتماعی و شهری قدم می زند با چه صحنه هایی رو به رو می شود. از کنار چه مدارس جنس مخالفی ، چه قهوه خانه ها ، چه گیم نت ها رد می شود.

چه پسران و دختران آرایش کرده ای و مدل پوشش و آرایش هایی را می بیند. نحوه ی برخورد مردم با یکدیگر چگونه است؟ از تحلیل های راننده تاکسی ها گرفته تا زد و خورد های کوچه و خیابان.

از دوست دختر و پسر بازی ها  تا چک و چونه و احتمالا کلاه برداری های بازار.

آیا ما فرزند خود را برای رشد و تربیت به محیط اجتماعی می فرستیم یا سعی بر حفظ فرزندانمان در این محیط اجتماعی داریم.

پس اگر نمی توانیم محیط اجتماعی را سالم کنیم ، حداقل نوجوان را از محیط های ناسالم حفظ کنیم یا او را در محیط های سالم قرار دهیم.

اینها خلاصه ای بود از عوامل موثر تربیتی در جامعه ی امروز ، حال با اوصافی که بیان شد برای تربیت نوجوان امروز چه باید بکنیم. ضمن اینکه باید تاکید خاص بر نقش والدین و وقت گذاری آنها در تربیت داشت.

به نظر می رسد امروزه مراکز تربیتی، کانون های فرهنگی راه حل صحیحی برای نجات نوجوانان از محیط های ناامن و تربیت صحیح و عمیق آنهاست.

                                                                                                          و من الله توفیق

                                                                                                          عمادطیبی

                                                                                                          شهریور ۹۲

Share:

ارسال یک در تیکت پاسخ جدید آمد

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دسته بندی ها